Aşırı Düşünme (Overthinking)
Sürekli Düşünmek Yorucu Hale Geldiyse, Yalnız Değilsiniz
Aşırı düşünme (overthinking), zihnin aynı konuları tekrar tekrar analiz etmesi, olası senaryolar üretmesi ve çoğu zaman bir sonuca ulaşamadan aynı düşünce döngüsünde kalmasıdır. İlk bakışta “düşünerek çözmeye çalışmak” gibi görünse de zamanla kaygıyı artırabilir, karar vermeyi zorlaştırabilir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Psikolog olarak başvuran birçok danışan, ilk görüşmede bunu şu cümlelerle ifade ediyor:
“Kafam hiç susmuyor.”
“Gece yastığa başımı koyunca zihnim çalışmaya başlıyor.”
“En kötü ihtimali düşünmeden duramıyorum.”
“Bir konuşmayı günlerce kafamda tekrar ediyorum.”
“Yanlış bir karar vermekten çok korkuyorum.”
“Sürekli düşünüyorum ama hiçbir çözüme ulaşamıyorum.”
“Keşke zihnimin kapatma düğmesi olsa.”
Eğer bu cümleler size tanıdık geliyorsa, yaşadığınız durum yalnızca “çok düşünmek” olmayabilir.
Aşırı Düşünme Neden Olur?
Aşırı düşünme çoğu zaman zihnin sizi koruma çabasıdır. Beyin, hata yapmamak, kontrolü kaybetmemek veya gelecekte yaşanabilecek olumsuzlukları önlemek için sürekli analiz yapmaya çalışır.
Ancak bu süreç uzadıkça;
- Kaygı artar.
- Karar vermek zorlaşır.
- Uyku kalitesi bozulabilir.
- Dikkat dağılabilir.
- Günlük yaşamdan alınan keyif azalabilir.
- Kişi zihninin içinde sıkışmış hissedebilir.
Aşırı Düşünmenin Belirtileri
Aşağıdaki durumlardan birkaçını sık yaşıyorsanız aşırı düşünme eğiliminiz olabilir:
- Aynı olayı defalarca zihninizde canlandırmak.
- Sürekli “Ya şöyle olursa?” diye düşünmek.
- Gelecekle ilgili felaket senaryoları kurmak.
- Geçmişte söylediklerinizi tekrar tekrar analiz etmek.
- Karar vermekte zorlanmak.
- Hata yapmaktan aşırı korkmak.
- Sürekli onay aramak.
- Uykuya dalarken zihnin durmaması.
- Her ihtimali hesaplamaya çalışmak.
Aşırı Düşünme Birçok Psikolojik Sorunla Birlikte Görülebilir
Overthinking tek başına bir tanı değildir. Ancak şu durumlarda oldukça sık karşımıza çıkar:
- Yaygın Anksiyete Bozukluğu
- Panik Atak
- Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
- Depresyon
- Sosyal Kaygı
- Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
- Mükemmeliyetçilik
- İlişki Problemleri
Bu nedenle yalnızca düşünceleri susturmaya çalışmak yerine, bu döngünün neden oluştuğunu anlamak önemlidir.
Terapide Neler Çalışıyoruz?
Aşırı düşünen birçok kişi çözümün daha fazla düşünmek olduğunu zanneder. Oysa terapi sürecinde hedef, düşüncelerle savaşmak değil; onlarla kurduğunuz ilişkiyi değiştirmektir.
Terapi sürecinde;
- Kaygıyı sürdüren düşünce kalıpları değerlendirilir.
- Belirsizliğe tahammül becerisi geliştirilir.
- Sürekli analiz etme alışkanlığı üzerinde çalışılır.
- Duygu düzenleme becerileri güçlendirilir.
- Gerekli durumlarda EMDR ve bilişsel davranışçı terapi gibi bilimsel temelli yöntemlerden yararlanılır.
Her danışanın terapi planı yaşadığı sorunlara ve ihtiyaçlarına göre bireysel olarak oluşturulur.
Sık Sorulan Sorular
Aşırı düşünme hastalık mıdır?
Hayır. Tek başına bir psikiyatrik tanı değildir. Ancak birçok psikolojik problemle birlikte görülebilir ve kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.
Aşırı düşünmek neden gece artıyor?
Gün içindeki uyaranlar azaldığında zihin daha fazla içe yönelir. Bu nedenle birçok kişi özellikle gece düşüncelerinin hızlandığını ifade eder.
Aşırı düşünme tamamen geçebilir mi?
Evet. Uygun terapi sürecinde düşünceleri tamamen yok etmek değil, onların yaşam üzerindeki etkisini azaltmak hedeflenir.
Online terapi ile destek alabilir miyim?
Evet. Türkiye’nin 81 ilinden ve yurt dışında yaşayan Türkçe konuşan danışanlarla online terapi gerçekleştiriyorum.
Zihniniz Yorulduysa, Tek Başınıza Taşımak Zorunda Değilsiniz
Sürekli düşünmek güçlü olmak anlamına gelmez. Bazen zihniniz, sizi korumaya çalışırken dinlenmenize engel oluyor olabilir.
Eğer günün büyük bölümünü düşünerek geçiriyor, karar vermekte zorlanıyor, uykuya dalamıyor ya da aynı konuları tekrar tekrar zihninizde yaşıyorsanız; bunun nedenlerini birlikte değerlendirebiliriz.
İster İzmir’de yüz yüze, ister Türkiye’nin herhangi bir ilinden, ister Almanya, Hollanda, Belçika, İngiltere, Fransa, İsviçre, Amerika, Kanada veya dünyanın farklı ülkelerinden online terapi ile psikolojik destek alabilirsiniz.